Palomoka ya matlakala a memorantamo ke 5.
KAROLO YA
TEKATLHAOLOGANYO
POTŠIŠO 1
- Dipolayano le dintwa tša semorafe.
Tlhokagalo ya botho le kamogelano. 
- O tšweletša maikutlo a tlhohleletšo ya lerato le kwelobohloko gare ga Maafrika.
Okgopela setšhaba go fediša mona le lehloyo la semorafe.
Go fedišwe dintwa le dipolayano.Balekwa ba tla tšweletša dikarabo tša go fapana. 
- Motho o swanetše go hlompha batho ba bangwe le ditokelo tša bona.
Naga ya rena ka ge e na le khutšo, e ka fetoga legodimo go bao ka dinageng tša bona go se nago khutšo le tšhireletšo.
Afrika-Borwa e amogele batho ka moka go dula ka nageng. 
Balekwa ba tla fa ditsela tša go fapana tša go fediša ditiragalo tša mohuta wo
Ge mmušo o ka aba mešomo gore Maafrika Borwa a se ke a nagana gore matšwantle ke bona ba tšeago mešomo.
Ge ka mo nageng go ka bjalwa motheo wa kamogelano, kgotlelelano le tlhomphano ntle le kgethollo ya semorafe.
Ge go ka ba le taolo ya maleba mellwaneng ya naga le dinaga tša baagišane go kgonthišiša gore matšwantle ao a tsenego ka mo nageng ba tsena ka molao e se go go no šwahlela ka bontši.
Ge go ka fedišwa bosenyi ka mo nageng, ga go yo a ka naganelago gore matšwantle ke bona ba oketšago bosenyi. 
Ke kakanyo fela ka ge o ka se tšee sephetho ka go lebelela motho goba go mmolediša gomme wa fetša ka gore ga a tšwe ka nageng ya geno. 
Go bohloko go hlokofalela dinageng di šele ka gore o ka se robale nageng ya geno moo badimo ba geno ba robetšego gona. Bathobaso ba na le ditumelo tša go fapana. 
Go thwe o ile a patlama/ a utama gare ga dikgong gore a bonwe nke ke yena legong. 
Ba itišitše ka go nwa madila. A sepela ka go thekesela. 
Molaotheo wa naga o re batho ba se itšeele molao ka matsogong. 
Balekwa ba tla tšweletša magato a go fapana a go fetšiša bosenyi ka mo nageng.
Go tiiša letsogo la molao
Kotlo ya bohloko go batho bao ba rekago dilo tša go utswiwa.
Badiredi ba mmušo bao ba nkgago lefetla le go ba le seabe ditiragalong tša bosenyi ba fegwe/ rakwe mešomong.
Aowa, molaotheo wa naga o re motho mang le mang ge a sentše o swanetše gore a sekišwe, a ahlolwe go sa lebelelwe maemo a gagwe. 
KAROLO B
KAKARETŠO
POTŠIŠO 2
Tshepo o botša Thoko yo a ratanago le yena gore ba swanetše go robalana.
Thoko o a gana o re ga se a itokišetša go tsenela tša thobalano ka ga bjale.
Tshepo o re ge Thoko a sa dumele go robala le yena ke gore ga a mo rate, fela Thoko o re o a mo rata.
Tshepo o mo phaya thetho ka kgang.
Pelo ya Thoko e bohloko kudu e bile o a lla.
Ka morago ga matšatši Thoko o ngwalela Tshepo lengwalo leo a mmotšago gore o šomišitše tshepo le lerato la gagwe bohlaswa ebile o fedišitše le bokgarebe bja gagwe.
Tshepo o a itshola.
Molekwa a ngwale ka motho wa boraro.
Boikgopolelo le go latelwa ga melao di tla elwa šedi. 
POTŠIŠO 3
Go leka go jabetša moreki gore Thuto ya theknolotši/ IT e tla go lefela tšhelete ye ntši yeo o tla kgonago go ithekela diaparo tša mmakgonthe gomme wa lebega o le yo mobotse ka mehla 
E lebantšhitše bafsa bao ba ratago diaparo tša setaele le fešene gore ba tsene sekolo/ goba e lebantšhitše batho ka moka bao ba ratago dithuto tša theknolotši/IT. 
E tsoša kganyogo ya bobotse bja go apara diaparo tšeo o di ratago, tša fešene ge o kgethile thuto ya IT. 
Taetšo ya gore Thuto ke bokamoso bja gago. 
POTŠIŠO 4
Le šupa/ laetša nako. 
Go fetiša ba- go bapetša ditiro/ go laetša ka fao ditiro di fapanago ka gona. 
Leamanyirui- lerui le hlaola leina. 
O mmoditše gore a amogele palamonwana ya gagwe. 
Tiro e phethagetše. 
POTŠIŠO 5
Go befelwa kudu. Go kwa bohloko kudu ebile o a goeletša. 
Ntshwarele hle. Taetšo ya tlhompho le boikokobetšo. 
Ga ke fetolwe ke mosadi- O kgetholla ebile o gatelela basadi gore ba se mo fetole ge a bolela. 
a. (sediri) ke (nna)- tiro e dirwa ke yena/ motho yo a dirago tiro.
b. (tiro) go otla- tiro yeo e dirwago/ seo se dirwago.
c. (lebopi la letlago) tla- taetšo ya gore tiro e tla dirwa nako ye e sa tlago.
d. (sedirišwa) feisi- selo seo se dirišwago go phethagatša tiro. 
ke nku- leba la go swantšha. 
Le laetša sebopego. 
Le laetša mokgwa. 
POTŠIŠO 6
ikgantšha 
Ge 
